- پروتکل پایش و محرک‌های به‌روزرسانی.
- دفتر چرخه‌ها، استخراج و تغییر نسخه.
- سیاست توقف و تداوم مسئولیت.
چه زمانی مرور باید زنده باشد؟
مرور زنده برای سؤال مهمی مناسب است که شواهد تازه می‌تواند نتیجه یا تصمیم را تغییر دهد و تیم توان پایش منظم دارد. صرف افزودن مقالۀ جدید پس از چند سال، به تنهایی فرایند زنده مستند ایجاد نمی‌کند.
PRISMA-LSR 2024 افزونه‌ای برای گزارش مرور زنده در کنار PRISMA 2020 است؛ تمرکز اصلی آن مرورهای مداخله سلامت بوده و کاربرد در حوزه دیگر باید توضیح داده شود. این افزونه جای طراحی جست‌وجو یا ارزیابی سوگیری را نمی‌گیرد.
پروتکل پایش و محرک انتشار
پایگاه‌ها، راهبرد، تاریخ قطع، فاصله پایش، غربالگری، استخراج و کنترل تغییر روش را مشخص کنید. پایش را از انتشار نسخۀ تازه جدا کنید: ممکن است جست‌وجو اجرا شود و شاهد واجد شرایط پیدا نشود.
مثال فرضی: پایش ماهانه و بررسی انتشار هر سه ماه یا هنگام یافتن مطالعه‌ای که برآورد را عملاً تغییر دهد. عددهای این مثال معیار عمومی نیست؛ سرعت شواهد، اهمیت تصمیم و ظرفیت تیم باید آن‌ها را توجیه کند.
دفتر تصمیم و کنترل کیفیت
هر نوبت تاریخ، تعداد رکورد، تکراری‌ها، تصمیم غربالگری، دلیل حذف و اثر بر نتیجه را ثبت کنید. شناسه پایدار مطالعه از شمارش دوبار گزارش‌های یک مطالعه جلوگیری می‌کند.
تغییر راهبرد یا ابزار AI را نسخه‌گذاری و اثر احتمالی آن را بررسی کنید. یافته تازه را بدون بازبینی استخراج، خطر سوگیری و انطباق با پروتکل وارد فراتحلیل نکنید.
نسخه تازه چه تفاوتی دارد؟
نسخۀ جدید باید تاریخ جست‌وجو، مطالعات تازه، تغییر روش، تحلیل و درجه اطمینان را روشن کند. فهرست تفاوت و پیوند نسخه قبلی بگذارید تا خواننده بداند توصیه چرا عوض شده یا ثابت مانده است.
«به‌روز» را بدون تاریخ قطع و دورۀ پایش ننویسید. رکورد عمومی پروژه باید وضعیت فعال، متوقف موقت یا پایان‌یافته را نشان دهد.
توقف و انتقال مسئولیت
شرایط توقف را پیشاپیش تعیین کنید: کاهش اهمیت سؤال، ثبات شواهد، نبود منابع یا پوشش توسط کار معتبر دیگر. دلیل، تاریخ و آخرین وضعیت را منتشر کنید و نام مسئول پایش را مشخص کنید.
در کار دانشجویی، پایان دورۀ تحصیل می‌تواند تداوم را دشوار کند. قبل از وعده مرور زنده، تحویل مسئولیت و بودجه زمانی را توافق کنید؛ نداشتن برنامه پایدار را با برچسب زنده پنهان نکنید.
نمونۀ تکمیل‌شده برای تمرین
این پرونده فرضی است؛ داده، داوری یا پذیرش واقعی را گزارش نمی‌کند. اعداد فقط برای توضیح تصمیم‌اند.
| تصمیم یا سند | نمونۀ آموزشی | کاری که برای پروژه خود انجام می‌دهید |
|---|---|---|
| سؤال | مداخله‌ای با شواهد رو به رشد | اهمیت و نیاز به زنده‌بودن را توجیه کنید. |
| پایش | ماهانه، در مثال فرضی | منبع، راهبرد و مسئول را ثبت کنید. |
| چرخه بدون شاهد | جست‌وجو انجام شد؛ مطالعه واجد شرایط صفر | نتیجۀ صفر را هم ثبت کنید. |
| محرک | شاهد تازه با اثر مهم بر نتیجه | قاعدۀ انتشار را از قبل بنویسید. |
| توقف | منابع یا ضرورت تغییر کرده است | دلیل و آخرین نسخۀ معتبر را اعلام کنید. |
خروجی و معیار پایان کار
- پروتکل پایش و محرک‌های به‌روزرسانی.
- دفتر چرخه‌ها، استخراج و تغییر نسخه.
- سیاست توقف و تداوم مسئولیت.
مرجعِ نسخه و دامنه: PRISMA — Living systematic reviews extension (2024) · PRISMA 2020 — Statement and checklists
منابع و مطالعه بیشتر
منابع رسمی برای بررسی و مطالعه بیشتر