راهنمای پژوهش

مرور نظام‌مند و PRISMA؛ از پروتکل تا گزارش

سؤال و پروتکل مرور نظام‌مند، جست‌وجوی بازتولیدپذیر، غربال‌گری، استخراج شواهد و گزارش بر اساس PRISMA را مرحله‌به‌مرحله مرور کنید.

تصویر مفهومی کتابخانه و میز مطالعه پژوهشی
تهیه‌کننده: مؤسسۀ پژوهشی دکتر دیدگر · آخرین ویرایش: · 3 دقیقه مطالعه
خروجی قابل تحویل
  • پروتکل، دفتر جست‌وجو، حسابداری جریان و جدول استخراج تحویل دهید.
کاربرگ تصمیم‌ها و مثال

تعریف سؤال و پروتکل

جمعیت، مداخله یا مواجهه، مقایسه و پیامد را در صورت تناسب با رشته مشخص کنید. معیار ورود و خروج، منابع جست‌وجو، روش غربال‌گری و ارزیابی خطر سوگیری را پیش از دیدن نتایج بنویسید. ثبت پروتکل به موضوع و سامانه مرتبط بستگی دارد.

جست‌وجو و غربال‌گری

رشته جست‌وجوی قابل بازتولید، تاریخ اجرای جست‌وجو و پایگاه‌ها را ثبت کنید. رکوردهای تکراری را حذف کنید، عنوان و چکیده و سپس متن کامل را بر اساس معیارهای از پیش تعریف‌شده بررسی کنید و دلیل حذف متن کامل را مستند کنید.

استخراج و ارزیابی شواهد

برای هر مطالعه طراحی، نمونه، ابزار، برآورد اثر و محدودیت‌ها را ثبت کنید. کیفیت گزارش‌دهی با خطر سوگیری یکی نیست. انتخاب ابزار ارزیابی باید با نوع مطالعه تناسب داشته باشد؛ ترکیب کمی فقط وقتی منطقی است که مطالعات از نظر پرسش و روش قابل مقایسه باشند.

گزارش نهایی

PRISMA راهنمای گزارش‌دهی است، نه گواهی کیفیت یا جایگزین روش مرور. نمودار جریان، راهبرد کامل جست‌وجو، ویژگی مطالعات و محدودیت‌های مرور را گزارش کنید و از نتیجه‌گیری فراتر از شواهد پرهیز کنید.

انتخاب نوع مرور و امکان‌سنجی

مرور نظام‌مند، مرور دامنه‌ای و مرور روایی هدف و روش یکسان ندارند. قبل از شروع، نوع مرور را با سؤال، حجم شواهد و منابع تیم هماهنگ کنید. مثال آموزشی: مرور دامنه‌ای ممکن است برای نقشه‌برداری گستره مفاهیم مناسب باشد، در حالی که برآورد اثر یک مداخله به پرسش و طراحی دیگری نیاز دارد؛ برچسب مرور را پس از پایان کار صرفاً برای جذابیت انتخاب نکنید.

کنترل استخراج و ترکیب

فرم استخراج را روی چند مطالعه آزمایش و تعریف هر فیلد را ثبت کنید. روش حل اختلاف در غربال‌گری و استخراج و نقش اعضای تیم باید روشن باشد. برآوردهای مطالعات را با واحد، جهت و نوع طراحی کنترل کنید؛ ترکیب عددی همه مطالعات فقط به دلیل وجود نرم‌افزار متاآنالیز موجه نیست.

خروجی قابل بازبینی

پروتکل، جست‌وجوهای کامل، نمودار جریان، جدول مشخصات، ارزیابی خطر سوگیری و دلیل انتخاب نوع ترکیب را نگه دارید. در به‌روزرسانی، تاریخ جست‌وجو و مطالعات افزوده یا حذف‌شده را مشخص کنید. اگر محدودیت زبان یا متن کامل دارید، اثر احتمالی آن را گزارش کنید.

پروندۀ آموزشی و تصمیم‌های اجرایی

مثال زیر کاملاً فرضی و آموزشی است؛ از اعداد و متن آن به عنوان نتیجۀ واقعی پژوهش استفاده نکنید.

در مرور فرضی یادگیری فعال، ابتدا سؤال و معیار ورود را تعریف می‌کنیم، سپس جست‌وجوی قابل بازاجرا انجام می‌دهیم. حسابداری نمونه: ۱۲۰ رکورد، ۲۰ تکراری، ۱۰۰ غربال‌شده و ۱۵ متن بررسی‌شده؛ ۵ مطالعه وارد می‌شود و علت حذف ۱۰ متن ثبت می‌شود. این اعداد ساختگی‌اند و باید برای گزارش واقعی با مدارک و تعریف رکورد/گزارش/مطالعه جایگزین شوند. یک مطالعه ممکن است چند گزارش داشته باشد. PRISMA روش گزارش‌دهی است؛ استفاده از نمودار آن، جست‌وجو یا ارزیابی خطر سوگیری را خودکار معتبر نمی‌کند.

پروندۀ آموزشی و تصمیم‌های اجرایی
مرحلهنمونۀ آموزشیپرسش کنترل
پروتکلسؤال و معیار پیش از جست‌وجوتغییرها تاریخ‌دارند؟
جست‌وجورشته کامل، رابط و تاریخهمکار بازاجرا می‌کند؟
غربال۱۰۰ رکورد در مثالتعارض و دلیل حذف ثبت است؟
استخراجشناسه مطالعه و گزارش‌های مرتبطگزارش دوبار شمرده نشده است؟
تلفیقروش متناسب با ناهمگنیخطر سوگیری و محدودیت وارد تفسیر شده‌اند؟

خروجی تمرین: پروتکل، دفتر جست‌وجو، حسابداری جریان و جدول استخراج تحویل دهید.

منابع و مطالعه بیشتر

منابع رسمی برای بررسی و مطالعه بیشتر

این راهنما برای آموزش و برنامه‌ریزی پژوهش است؛ اجرای روش را با طراحی واقعی و شیوه‌نامه مؤسسه تطبیق دهید. سیاست محتوایی
بازگشت به بالا